Chất rắn màu trắng hoặc hơi vàng, rất độc, dễ gây bỏng nặng khi rơi vào da; mềm và dễ nóng chảy; không tan trong nước và dễ tan trong dung môi hữu cơ.
2. Photpho đỏ
- Chất rắn có màu đỏ, không độc, dễ hút ẩm và chảy rữa; không tan trong các dung môi thông thường.
P đỏ (rắn) \(\overset{t^{0}cao}{\rightarrow}\) P đỏ (hơi) → P trắng.
- Hai dạng này khác nhau về tính chất vật lí do chúng khác nhau về cấu trúc tinh thể và khả năng liên kết. Trong hai dạng thù hình photpho trắng hoạt động hơn photpho đỏ.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
- Độ âm điện P < N.
- Nhưng P hoạt động hóa học hơn N2 vì liên kết N ≡ N bền vững.
- P trắng hoạt động hơn P đỏ.
1. Tính OXH
- Tác dụng với kim loại hoạt động mạnh:
\(2\overset{0}{\mathop{P}}\,+3Ca\xrightarrow{{{t}^{o}}}\underset{canxi\ photphua}{\mathop{C{{a}_{3}}\overset{-3}{\mathop{{{P}_{2}}}}\,}}\,\)
2. Tính khử:
- Tác dụng với oxi, halogen, lưu huỳnh...
\(4\mathop {P\,\,\,\,}\limits^0 + \,\,\,\,5{O_2} \to \mathop {2\mathop {{P_2}{O_5}}\limits^{ + 5} }\limits_{diphotpho{\kern 1pt} pentaoxit} \)
2P + 5Cl2 \(\xrightarrow{{{t^o}}}\) 2PCl5
- Tác dụng với hợp chất:
P + 5HNO3 → H3PO4 + 5NO2 + H2O
IV. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
Trong tự nhiên photpho nằm ở dạng muối của axit photphoric. Hai khoáng vật chính của photpho là aptit 3Ca3(PO4)2 . CaF2 và photphorit Ca3(PO4)2.
- ĐIỀU CHẾ
- Trong công nghiệp, photpho được sản xuất bằng cách nung hỗn hợp quặng photphorit, cát và than cốc ở 12000C trong lò điện:
Ca3(PO4)2 + 3SiO2 + 5C → 3CaSiO3 + 2P + 5CO
- Phần lớn photpho sản xuất ra được dùng để sản xuất axit photphoric, phần còn lại chủ yếu dùng trong sản xuất diêm. Ngoài ra, photpho còn được dùng vào mục đích quân sự: sản xuất bom, đạn cháy, đạn khói,…
Sơ đồ tư duy: Photpho
Loigiaihay.com
- Bài 1 trang 49 SGK Hóa học 11 Giải bài 1 trang 49 SGK Hóa học 11. Nêu những điểm khác nhau
- Bài 2 trang 49 SGK Hóa học 11 Giải bài 2 trang 49 SGK Hóa học 11. Lập phương trình hóa học của các phản
- Bài 3 trang 49 SGK Hóa học 11 Giải bài 3 trang 49 SGK Hóa học 11. Thí nghiệm ở hình 2.13 chứng minh Bài 4 trang 50 SGK Hóa học 11
Giải bài 4 trang 50 SGK Hóa học 11. Nêu những ứng dụng của photpho. Những ứng dụng đó xuất phát từ tính chất gì của photpho ?
Chương Nitơ – Photpho là một chương khó, kiến thức rất nhiều nhưng cũng rất quan trọng trong chương trình học. Với bài viết Hóa học 11 Tổng hợp lí thuyết chương Nitơ – Photpho, Kiến Guru đã tổng hợp kiến thức chương Nitơ – Photpho đầy đủ và ngắn gọn nhất, giúp các bạn dễ dàng hệ thống kiến thức
Hóa học 11
1. Vị trí – cấu hình electron nguyên tử
2. Tính chất vật lí:
- Là chất khí không màu, không mùi, không vị, hơi nhẹ hơn không khí (d = 28/29).
- Nitơ ít tan trong nước, hoá lỏng (-196oC) và hoá rắn ở nhiệt độ rất thấp.
- Không duy trì sự cháy và sự hô hấp.
3. Tính chất hóa học:
- Ở nhiệt độ thường, nitơ trơ về mặt hóa học vì có liên kết ba bền vững.
- Ở nhiệt độ cao nitơ trở nên hoạt động.
- Nitơ vừa thể hiện tính oxi hóa vừa thể hiện tính khử. Tuy nhiên tính oxi hóa vẫn là chủ yếu.
a) Tính oxi hóa:
b) Tính khử:
Nitơ tác dụng với O2 khi có tia lửa điện hoặc nhiệt độ của lò hồ quang điện (30000C).
\=> Nitơ thể hiện tính khử khi phản ứng với Oxi.
4. Điều chế:
Trong công nghiệp:
Nitơ được điều chế bằng cách chưng cất phân đoạn không khí lỏng.
Hóa học 11
Trong phòng thí nghiệm:
5. Ứng dụng, trạng thái tự nhiên:
- Ứng dụng: dùng để tổng hợp amoniac, dùng trong công nghiệp luyện kim, thực phẩm, điện tử,...
- Trạng thái tự nhiên: tồn tại ở dạng tự do hoặc hợp chất. Chiếm khoảng 78,16% trong không khí.
II. Hóa học 11: AMONIAC – MUỐI AMONI
1. Amoniac (NH3):
a. Cấu tạo phân tử:
Hóa học 11
- Trong phân tử NH3, N liên kết với ba nguyên tử hidro bằng ba liên kết cộng hóa trị có cực.
- NH3 có cấu tạo hình chóp với nguyên tử Nitơ ở đỉnh.
- Nitơ còn một cặp electron hóa trị là nguyên nhân gây ra tính bazơ của NH3.
b. Tính chất vật lý:
- NH3 là một chất khí không màu, có mùi khai và sốc, nhẹ hơn không khí.
- Tan nhiều trong nước cho môi trường bazơ yếu.
- Dung dịch bão hòa có nồng độ 25% (D = 0,91 g/cm3).
c. Tính chất hóa học:
d. Điều chế:
2. Muối amoni
Gồm cation NH4+ và anion gốc axit.
a. Tính chất vật lý:
- Muối amoni là chất có cấu tạo tinh thể ion, đều tan tốt trong nước và điện li hoàn toàn thành ion.
b. Tính chất hóa học:
III. Hóa học 11: AXIT NITRIC HNO3
1. Cấu tạo phân tử:
Hóa học 11
Trong hợp chất HNO3, nitơ có số oxi hóa cao nhất là +5.
2. Tính chất vật lý:
- Axit nitric tinh khiết là chất lỏng không màu, bốc khói mạnh trong không khí ẩm.
- Axit nitric kém bền, khi đun nóng (hoặc ánh sáng) bị phân hủy một phần.
4HNO3 → 4NO2 + O2 + 2H2O.
- Axit nitric tan trong nước theo bất kì tỉ lệ nào.
- Axit đặc có nồng độ 68%, có khối lượng riêng D = 1,40 g/cm³.
3. Tính chất hóa học:
Tính axit:
Tính oxi hóa:
4. Điều chế:
a. Trong phòng thí nghiệm:
Hóa học 11
b. Trong công nghiệp:
5. Ứng dụng:
Chủ yếu dùng để sản xuất phân bón, ngoài ra còn dùng để điều chế thuốc nổ (TNT), thuốc nhuộm,...
IV. Hóa học 11: MUỐI NITRAT
Muối nitrat là muối của axit nitric.
1. Tính chất vật lí:
Tất cả các muối nitrat đều tan nhiều trong nước và là chất điện li mạnh.
2. Tính chất hóa học:
3. Nhận biết ion nitrat:
4. Ứng dụng:
- Các muối nitrat thường sử dụng để làm phân bón.
- Kali nitrat còn sử dụng để làm thuốc nổ đen.
V. Hóa học 11: PHOTPHO
1. Vị trí – cấu hình electron nguyên tử
2. Tính chất vật lý:
3. Tính chất hóa học:
- Trong các hợp chất, photpho có các số oxi hóa –3, +3, +5.
- P có mức oxi hóa là 0 nên trong các phản ứng hóa học photpho thể hiện tính oxi hóa hoặc tính khử.
a. Tính oxi hóa:
b. Tính khử:
4. Ứng dụng, trạng thái tự nhiên, sản xuất:
VI. Hóa học 11: AXIT PHOTPHORIC – MUỐI PHOTPHAT
1. Axit photphoric (H3PO4):
- Là axit ba nấc, có độ mạnh trung bình.
- Có đầy đủ tính chất hóa học của một axit.
- Khi tác dụng với dung dịch kiềm, tùy theo lượng chất mà tạo ra các muối khác nhau.
2. Muối photphat
- Muối photphat là muối của axit photphoric.
- Nhận biết ion photphat: thuốc thử là dung dịch AgNO3. Hiện tượng: kết tủa màu vàng.
VII. Hóa học 11: PHÂN BÓN HÓA HỌC
Phân bón hóa học là những hóa chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng được bón cho cây nhằm nâng cao năng suất mùa màng.
1. Phân đạm:
- Cung cấp nitơ.
- Dạng ion cây trồng đồng hóa: ion nitrat NO3- và ion amoni NH4+.
- Độ dinh dưỡng: đánh giá theo tỉ lệ % khối lượng nguyên tố nitơ.
a. Phân đạm amoni:
b. Phân đạm nitrat:
c. Phân đạm urê:
2. Phân lân:
- Cung cấp nguyên tố P.
- Dạng ion cây trồng đồng hóa: ion photphat.
- Độ dinh dưỡng đánh giá qua tỉ lệ % khối lượng P2O5.
a. Supephotphat:
b. Lân nung chảy:
- Thành phần chính: Hỗn hợp photphat và silicat của canxi và magie.
- Phương pháp điều chế: Nung hỗn hợp bột quặng apatit, đá xà vân (thành phần chính gồm magie silicat) và than cốc trong lò đứng với nhiệt độ trên 1000oC.
- Hàm lượng: 12-14%.
3. Phân kali:
- Cung cấp nguyên tố K.
- Tác dụng: thúc đẩy quá trình tạo đường, bột, chất xơ, chất dầu; tăng cường sức chống rét, chống sâu bệnh và chịu hạn của cây.
- Dạng ion cây trồng đồng hóa: ion K+
- Độ dinh dưỡng đánh giá qua tỉ lệ % khối lượng K2O.
- Hai muối được sử dụng nhiều để làm phân kali là KCl (kali clorua), K2SO4 (kali sunfat).
- Tro thực vật cũng là phân kali vì chứa K2CO3.
4. Phân hỗn hợp, phân phức hợp
Phân hỗn hợp: chứa N, P, K được gọi chung là phân NPK.
Phân phức hợp: amophot là hỗn hợp các muối NH4H2PO4 và (NH4)2HPO4.
Phân vi lượng: Phân vi lượng cung cấp cho cây các nguyên tố như bo, kẽm, mangan, đồng… ở dạng hợp chất.
Mong rằng với bài viết Hóa học 11 Tổng hợp lí thuyết chương nitơ – photpho sẽ hỗ trợ đắc lực cho các em học trên lớp và vận dụng lí thuyết để giải thích được các câu hỏi bài tập.