Top 10 từ không nên tìm trên wikipedia năm 2024

Giải Vô địch Cricket thế giới 2023 xếp vị trí thứ 3 trong danh sách trang thông tin được xem nhiều nhất trên Wikipedia. Ảnh: CNN

Với mức độ phổ biến ngày càng tăng, hệ thống chatbot được tạo bằng khoa học công nghệ GPT-3 (ChatGPT) của công ty OpenAI là trang được xem nhiều nhất trên Wikipedia trong năm nay, thu hút hơn 49,4 triệu lượt xem trang. ChatGPT đã lập kỷ lục về cơ sở người dùng tăng trưởng nhanh nhất trong tháng 2 vừa qua, thu hút 100 triệu người dùng hoạt động trong tháng 1. Các công ty công nghệ liên quan sản xuất chip bán dẫn có khả năng thúc đẩy đổi mới AI trong tương lai và ảnh hưởng đến mối quan hệ địa chính trị giữa các siêu cường lớn nhất thế giới.

Anusha Alikhan, Giám đốc truyền thông của công ty Wikimedia Foundation cho biết rõ ràng, mọi người muốn biết nhiều hơn về lịch sử và bối cảnh đằng sau công nghệ của ChatGPT.

Bà Alikhan cho rằng ChatGPT cũng được đào tạo bằng cách sử dụng dữ liệu Wikipedia, sử dụng các dự án Wikimedia để trả lời các câu hỏi hoặc lời nhắc của người dùng. Dữ liệu và văn bản Wikipedia, được biên soạn bởi người dùng và biên tập viên, đóng một vai trò trong phản hồi mà chatbot tạo ra cho người dùng.

"Wikipedia đóng vai trò thiết yếu trong việc đào tạo hầu hết mọi mô hình ngôn ngữ lớn.Vì tổ chức này theo đuổi phi lợi nhuận nên không tính phí OpenAi cho việc sử dụng nội dung. Đó cũng là lý do tại sao công ty không có quảng cáo hay theo dõi thông tin cá nhân của người dùng", bà Alikhan nói.

Bài viết được đọc nhiều thứ hai trên Wikipedia vào năm 2023 là thông tin về danh sách những người chết hàng năm, giải World Cup Cricket 2023, Giải Ngoại hạng Ấn Độ, giải đấu Cricket và bộ phim "Oppenheimer".

Khán giả Ấn Độ và Đông Nam Á đóng vai trò lớn đến danh sách năm 2023 vì 1/5 danh sách bao gồm các phương tiện truyền thông từ khu vực đó và Ấn Độ.

"Hiện tại, chúng tôi có khoảng 4.700 biên tập viên tình nguyện Wikipedia tiếng Anh đang hoạt động ở Ấn Độ, số lượng chỉ xếp sau Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Ấn Độ có môi trường truyền thông phong phú và thế mạnh trong lĩnh vực công nghệ thông tin", bà Alikhan nói thêm.

Theo Liên Hợp Quốc, Ấn Độ có khả năng vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới, với dân số ước tính đạt 1,43 tỷ người vào cuối năm nay sẽ ảnh hưởng đối với truyền thông toàn cầu.

ChatGPT có thể nói là từ khóa được xem nhiều nhất trên Wikipedia trong năm 2023. Ảnh: CNN

Theo Hiệp hội Internet và Di động Ấn Độ cùng với công ty phân tích dữ liệu thị trường Kantar, số lượng người dùng Internet đang hoạt động ở Ấn Độ dự kiến đã tăng từ 759 triệu lên 900 triệu ở hiện tại.

Giải vô địch Cricket thế giới 2023, một môn thể thao vốn đã phổ biến ở Ấn Độ, đã đưa Ấn Độ trở thành á quân sau Nhà vô địch là Australia. Mục Wikipedia liên quan đến giải đấu đã thu hút hơn 38 triệu lượt xem trang.

Bà Alikhan cho biết đây là lần đầu tiên được ghi nhận rằng các bài viết liên quan đến bộ môn Cricket xuất hiện trong top 25 của Wikipedia kể từ năm 2015.

Trong khi đó, Giải Ngoại hạng Ấn Độ cũng xuất hiện trong danh sách. Trang về giải đấu đã nhận được hơn 32 triệu lượt xem và mùa giải 2023 nhận được hơn 20 triệu lượt xem.

Các trang dành cho hai bộ phim hành động Bollywood của Ấn Độ là "Jawan" và "Pathaan" cũng lọt vào danh sách.

Mặt khác, danh sách này cũng bao gồm những nhân vật có ảnh hưởng trong thể thao, giải trí và kinh doanh. Taylor Swift, Elon Musk và Lionel Messi là những người đưa tin hàng đầu trong lĩnh vực tương ứng và điều đó thể hiện qua số lần trang xem trên Wikipedia.

Âm nhạc của Taylor Swift tiếp tục thống trị các bảng xếp hạng cùng với thành công của Eras Tour và các bộ phim hòa nhạc tiếp theo; tiếp đến là tin tức liên quan đến Musk liên tục gây tranh cãi thông qua các bài đăng trên mạng xã hội, bình luận của công chúng và các quyết định kinh doanh của ông; và thứ 3 là tin tức về trận ra mắt của Messi với tư cách đội trưởng cho câu lạc bộ Major League Soccer Inter Miami.

Những căng thẳng từ xung đột ở Gaza hay căng thẳng leo thang giữa Nga và Ukraine cũng lọt vào danh sách thống kê của Wikipedia.

Với bất cứ ai có nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu thông tin một cách hàn lâm về một chủ đề, hay thương hiệu thì Wikipedia là nguồn tài liệu được nghĩ đến đầu tiên. Kể cả nhà báo, nhà phân tích, những influencers- người có tầm ảnh hưởng cộng đồng cũng không phải là ngoại lệ.

Tuy nhiên, với chức năng là một bách khoa toàn thư mở thì Wikipedia ưu tiên tất cả các thiết lập và chỉnh sửa từ bất kể cá nhân nào trong cộng đồng. Việc này thật nguy hại cho doanh nghiệp, nếu như người khởi tạo trang cho thương hiệu không có kiến thức chính xác, và hoặc vô tình tạo ra những thông tin không có lợi cho thương hiệu. Vậy nên, có lẽ mỗi doanh nghiệp nên bắt đầu ngay việc xây dựng một trang Wikipedia của doanh nghiệp.

Nhưng trước khi bắt tay vào thực hiện, doanh nghiệp nên lưu những điểm chính sau nếu như không muốn công sức của mình trở nên “công cốc” như bị gắn thẻ Spam quảng cáo, bị nhận lệnh xóa…, hay thậm chí bị cấm dải IP tạo tài khoản.

Tìm kiếm trang Wikipedia của thương hiệu.

Tìm kiếm trang Wikipedia của thương hiệu là việc làm cần thiết, và trước nhất nhằm nắm được các thông tin chính xác về thương hiệu cũng như tránh mất thời gian, hoặc trang thiết lập không được xét duyệt.

Nếu trang đã tồn tại thì công việc tiếp theo của doanh nghiệp là kiểm tra độ chính xác của thông tin, để đưa ra những chỉnh sửa và trích dẫn, cập nhật hợp lý. Còn nếu như trang chưa được thiết lập thì đây chính là cơ hội để doanh nghiệp xây dựng một trang của riêng mình.

Trang Wikipedia của Cocacola

Viết nội dung chính xác

Nội dung cần được viết chính xác với một thái độ trung lập. Đây là một điểm lưu ý khá quan trọng, nếu như doanh nghiệp không muốn trang tin của mình bị gắn thẻ quảng cáo, hoặc không được nhận lệnh duyệt và hỗ trợ từ Wikipedia.

Giới thiệu về doanh nghiệp nên chỉ bao gồm các thông tin cơ bản và công khai như – “ Công ty ABC được thành lập vào năm 19XX bởi ông XYZ, trụ sở chính tại…” Với những thông tin như vậy thì rõ ràng, không có gì là phi đạo đức, hay có chứa “lời lẽ quảng cáo”. Và tất nhiên, các quản trị viên tại Việt Nam, không có lý do nào mà xóa bỏ trang Wikipedia của doanh nghiệp.

Nhưng nếu như doanh nghiệp tạo một trang tin chia sẻ như “Công ty ABC là nhà cung cấp hàng đầu hay là một trong top 10 công ty…” thì chắc chắn trang Wikipedia này sẽ không được phê duyệt, ngay cả khi có trích dẫn từ bên thứ ba,… vì thiếu đi tính khách quan.

Cộng đồng Wikipedia khá khắt khe, và đề cao thái độ trung lập- NPOV ( Viết tắt của Neutral Point Of View, một thuật ngữ trong Wikipedia). Tuy nhiên những thông tin rõ ràng như số liệu doanh thu được công khai, … thể hiện sức mạnh doanh nghiệp, thì vẫn được chấp nhận.

Nguồn Trích dẫn

Nguồn trích dẫn, đường link đến thông tin tham khảo cũng là một lưu ý quan trọng. Việc dẫn nguồn tài liệu hợp lý sẽ khiến cho thông tin doanh nghiệp đưa ra càng đáng tin cậy. Nếu không tìm được muột nguồn đáng tin cậy thì các thông tin đưa ra dễ dàng bị xóa, hoặc chỉnh sửa, bởi một bên nào khác.

Nguồn trích dẫn cần phải uy tín. Theo định nghĩa của Wikipedia thì những nguồn thông tin đáng tin cậy, độc lập và đã xuất bản được coi là uy tín, ví dụ các nguồn hàn lâm, nguồn từ các cơ quan báo chí chất lượng cao,….

Chỉnh sửa các trang Wikipedia đã có sẵn.

Việc mở rộng hay thay đổi đột ngột trang Wikipedia sẽ khiến các quản trị viên nghi ngờ. Chính vì vậy khi chỉnh sửa cần cẩn thận, đưa ra những thông tin khách quan, chính xác, có nguồn trích dẫn và chú ý không nên chỉnh sửa quá nhiều. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể mở rộng trang và thêm những thông tin cập nhật cần thiết.

Nếu nội dung của doanh nghiệp bị gắn “thẻ đánh dấu” là quảng cáo?

Nếu như nhận được email thông báo về việc trang tin hoặc nội dung chỉnh sửa bị “ gắn thẻ quảng cáo”, thì doanh nghiệp chỉa cần xóa thẻ đánh dấu này. Sau đó thì cần khéo léo để chứng minh những tuyên bố đó của bên thứ ba là vô căn cứ.

Hãy bắt đầu với từng văn bản, từng câu để làm nổi bật những điều vô lý của tuyên bố. Đồng thời với những đoạn thông tin còn lỏng lẻo thì nên hỗ trợ trích nguồn tham khảo từ một bên uy tín.

Công việc cuối cùng sau khi đã chứng minh một cách rõ ràng các căn cứ thì doanh nghiệp chỉ cần xóa bỏ đoạn mã trên hộp chỉnh sửa, và lưu trang.

Quản lý Wikipedia thường xuyên

Nếu chỉ tạo ra trang tin Wikipedia thôi thì chưa đủ, doanh nghiệp nên tiếp tục theo dõi trang Wikipedia, chia sẻ cho cộng đồng, và thường xuyên cập nhật các thông tin chính xác, liên quan đến công ty như các thông báo thêm về sản phẩm, lịch sử hoạt động, truyền thông và tiếp thị,…

Cuối cùng một lưu ý nhỏ, khi tạo tài khoản nên chú ý tạo tài khoản không trùng tên thương hiệu hay website, một tài khoản cá nhân sẽ được ưu tiên hơn, và tránh được tình trạng vi phạm nguyên tắc không được viết về bản thân mình trong Wikipedia.

Tạo một trang tin Wikipedia thực sự khá phức tạp, việc sửa chữa trang, và việc xóa bỏ tuyên bố ”nội dung bị gắn thẻ quảng cáo” còn khó hơn. Tuy nhiên, khi thực sự bắt đầu và trải nghiệm với trang Wikipedia cho riêng mình, doanh nghiệp sẽ rút ra được khá nhiều kinh nghiệm hay ho và cần thiết, cũng như hài lòng về kết quả mà mình đã đạt được. Và điều quan trọng là hãy bắt đầu trước khi có một bên khác tạo ra những thông tin không chính xác, hoặc bất lợi cho doanh nghiệp.

Chủ đề